Lâtin harflerini kabul edemeyiz (Kâzım Karabekir)

Lâtin harflerini kabul edemeyiz

Kâzım Karabekir

Kâzım Karabekir Paşa bu görüşlerini 2 Mart 1923 tarihinde İzmir İktisat Kongresi’nde yaptığı konuşmada belirtmiştir. Daha sonra hayli tartışmalara konu olan Paşa’nın bu görüşlerini biz 3 Mart 1923 tarihli Vakit, Tanin ve Akşam gazetelerinden derledik.

Bu mesele maarife taalluk ettiği için bizim kongremiz iştigal edeceği mesailin haricindedir. Fakat çok zamandan beri bu mesele zaman zaman ortaya atılmaktadır. Bendeniz de bu işle sonuna kadar uğraştığım için müsaadenizle birkaç söz söyleyeyim. Bu fikir bir zamanlar Avrupa’da herc ü merci mucib oldu. Bu cereyan evvela orda başladı. “Bizim İslâm hurûfatımız asla kâfi değilmiş, binaenaleyh Lâtin hurûfatı isti’mal edilmeli imiş.” Orada bazı arkadaşlarımız bu fikrin mürevvici (taraflısı) oldular. Fakat neticede bunun felaketli olduğunu anladılar ve pişman oldular. Bu fikrin müthiş bir felaket olduğunu Arnavut kavmi de pek geç olarak anladı. Maattessüf arzederim ki Azerbaycanlı arkadaşlarımız da bu felakete bugün düştü. Bu hususta hususi olarak bizden de fikir soranlar oluyordu.

Harf Meselesi !!!

Türkçe’nin Lâtin harfleriye yazılması ibtida 1278 tarihinde ileri sürülen Azerbaycan’ın meşhur edibi ve ilk tiyatro muharriri Mirza Fethali Ahandof’tur.Bu vaktiyle bu hususta Osmanlı Hükûmeti’ne de bir lâyiha vermişti. Bu lâyiha Sadâret tarafından “Cemiyet-i İlmiye-yi Osmaniye”ye havale ve orda müzâkere edildi. Fakat Kadri Paşa gibi bâzı zevâtın nüfuz ve te’siriyle kabul olunmadı.

Bu hâdiseden beş altı sene sonra mes’ele yineden tazelendi.Ve o zamanki “Terakki Gazetesi”nde uzun münakaşaları mücip oldu.İran siyasi ricalinden Ermeni Melkon Han da işe karışarak bütün İslâm kavimlerini bu elifba yüzünden hitata uğradıklarını iddia etti. Namık Kemâl Bey’in bu iddiaya cevaben o sıralarda yazmış olup muahharan “Mecmua-i Ebuzziya”da